De lerarenopleiding een moordwapen? Absoluut niet

Een aantal dagen geleden verscheen er op De Volkskrant een artikel van Marijn van Dijk “Lerarenopleiding doodt alle talent en motivatie” . Ik heb geprobeerd de schrijfster op te zoeken op internet, maar ik kan (logischerwijs) nergens contact gegevens vinden. Ik hoop dat mijn reactie haar bereikt: ik zet de discussie graag voort, hopelijk ook met wat meer nuance dan in opinieartikelen ruimte voor is. Redelijk hard ga ik in op haar stellingname, maar om een reden. Wie kritiek uit, moet zijn eigen positie daarin erkennen en dat gebeurt in dit opinieartikel niet. Natuurlijk acht ik de kans groot dat in ‘het echte leven’ wel degelijk sprake is van meer reflectie (en ironisch genoeg gaat het daar voor een groot deel over), dus dit is een oproep. Kent iemand Marijn van Dijk? Ik zet graag de discussie met haar voort!

Hieronder kan je mijn opinie lezen als reactie.

In het opinieartikel “Lerarenopleiding doodt alle talent en motivatie” van Marijn van Dijk schetst van Dijk de gebreken van lerarenopleidingen. De opleidingen zijn inhoudsloos, dulden geen kritiek en waardering voor je harde werken hoef je niet te verwachten. Misschien. Maar om nou te stellen dat de lerarenopleiding alle talent en motivatie doden, is een vrij naïeve stellingname die inderdaad duidt op een gebrek aan talent. Om de lerarenopleiding daar verantwoordelijk voor te stellen wijst bovendien op een gebrek aan motivatie daar zelf iets aan te veranderen.

Begrijp me niet verkeerd: voor een groot deel kan ik mij vinden in de schets. Scherp analyseert van Dijk de mythen en waarheden over lerarenopleidingen. Onderwijs dat zeker niet voldoet aan iedereens standaard. Als student aan de Academische Lerarenopleiding Primair Onderwijs (ALPO) aan de Universiteit Utrecht heb ik mijzelf regelmatig zuchtend en steunend door een intervisie sessie heen geloodst over kleuren en mensen en hoe dat mengt. Daar meng ik ook niet goed mee. Echter stellen dat de lerarenopleiding bijdraagt aan een verschraling van je ziel, nee. Dat doe je echt zelf, de lerarenopleiding is geen moordwapen.

Ik kan de opleiding Writing for Performance aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht naast mijn huidige opleiding leggen. Zowel de opleidingen als de instellingen verschillen enorm. Beide volg(de) ik met veel plezier en veel frustratie. Bij beide loop ik tegen hetzelfde aan: normen, reflecties, meningsverschillen met docenten, weinig waardering, levensbeschouwelijke discussies met medestudenten, de positie van de stagebegeleider en het gebrek aan kennis van ICT.
Ik word doodmoe van POPs, PAPs en LVFs zoals ik destijds doodmoe werd van ‘kijken naar kunst-verslagen’, slecht geleidde feedbacksessies en vage interdisciplinaire projecten. Ik word wel een betere leerkracht zoals ik ook een betere schrijver werd.

Niemand word als leerkracht geboren. Niemand heeft gekanaliseerde passie. Met alleen passie kom je niet eens de WC van de HEMA binnen, geloof mij. Je moet leren communiceren over je competenties, omdat het samenwerken met jou makkelijker maakt. Je leert niet alleen je eigen kernkwaliteiten of deelgedragskwadranten of kleurvelden, maar ook die van anderen. Niet om creativiteit te doden, maar om collectiviteit te behouden. Het is een illusie om te denken dat opleidingen je opleiden tot jouw droombaan, dat moet je zelf doen. Als droombanen überhaupt bestaan.

Een ding wil ik duidelijk hebben: ik stel in mijn opinieartikel niet dat de opleidingen ‘af’ zijn, allemaal goed in elkaar zitten en lerarenopleidingen een verademing. Dat zijn het niet, dat zijn ze nooit. Veel lerarenopleidingen zijn nooit af, wij maken ze mede af. Ik zou zeggen, laat het nou niet zitten bij je eerste reactie, ga op zoek naar een tweede, een derde en doe dat ook bij je studiegenoten.
Praatgroepjes, rollenspellen, alternatieve werkvormen en een onwaarschijnlijke hoeveelheid dossieropdrachten zijn vier voorbeelden van werkvormen om kennis op te doen over pedagogiek en didactiek. Het is misschien niet jou manier, het is wel één manier. Precies op de grens van theorie en praktijk bevind jij je en maak jij de keus wat je wel meeneemt en wat je niet meeneemt als bagage voor je verder toekomst als leerkracht. Het is dus bijvoorbeeld totaal niet onzinnig opdrachten te maken over dingen die je nog niet kan, dat is precies de manier om het te leren kunnen. Je volgt een opleiding om te leren, niet om te wachten tot je het kan en dan misschien de opdrachten te gaan maken. Jij en ik weten het, jammer genoeg, echt niet beter.

Momenteel bikkel ik van blok naar blok. Als 25-jarige studente aan een Universitaire lerarenopleiding is het zwaar. Gevoel en passie voor het vak druk ik soms weg omwille van de tijd, maar dit pragmatische denken is nodig omdat ik me ook steeds weer laat verassen. Als ik thuis voor de zoveelste keer een artikel lees waarin leerkrachten worden afgeschilderd als makke lammen moet ik me inhouden reacties te gaan schrijven omwille van de tijd. Een werkgroep wacht op me, terwijl ik me niet kan voorstellen dat ik daar op dat moment meer van zou leren dan van het schrijven van een kritisch artikel. Toch, telkens weer, als ik met lood in mijn schoenen maar vol overgave aan een ‘alternatieve werkvorm’ begin met een groepje studenten waar ik verder niets mee heb, fiets ik fluitend naar huis.
We moeten accepteren dat we, ondanks dat we allemaal uniek zijn, binnen dezelfde kaders moeten proberen leren denken. Zeker als het gaat om grote collectieve machines als het onderwijs. Het is een offer dat we gezamenlijk moeten maken als je wenst dat ieder individu recht heeft op onderwijs.

Advertenties